زنان نامدار تاریخ/ سردار بی‌بی مریم بختیاری

بی‌بی مریم بختیاری از زنانی است که در عصر مشروطه و بعد از آن برای آزادی ایران و ایرانی جنگید. او ابتدا برای آگاه‌سازی زنان مبارزه کرد. سپس وارد قیام مشروطه شد و بعدها هم در جنگ جهانی اول در مقابل انگلیسی‌ها که به جنوب ایران حمله کرده بودند، جنگید.
زنان نامدار تاریخ/ سردار بی‌بی مریم بختیاری

۱۴ مرداد سالروز امضای فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه قاجار است. ۱۱۱ سال از اولین موفقیت و پیشرفت سیاسی و اجتماعی جامعه‌ی ایران در دوران معاصر گذشت. عوامل زیادی در این پیروزی بزرگ دخیل بودند و افراد بسیاری برای تحقق آن تلاش و جانفشانی‌ها کردند. برخی از این نام‌ها بسیار مشهور است و برخی کم‌فروغ‌تر. در میان این نام‌های بسیار زنانی نیز بودند که همدوش مردان و چه بسا بیشتر از بسیاری از آنان برای مشروطه جنگیدند اما متاسفانه نام چندانی از آن‌ها نمی‌شنویم. یکی از این زنان سردار بی‌بی مریم بختیاری است. در این مطلب از سری مطالب زنان نامدار تاریخ، به زندگی این زن والا می‌پردازیم. پیش از نیز به زنان تاثیرگذار عصر قاجار پرداخته بودیم. زنانی مثل بی‌بی استرآبادی موسس نخستین دبستان دخترانه ایران که می‌توانید در بنیتا بخوانید.

بی بی مریم بختیاری

عصر قاجار شاید مهم‌ترین برهه در تاریخ معاصر ایران باشد. برهه‌ای که بسیاری از عادات و آداب و رفتارهای امروز ایرانیان نهادینه شد و اثری مستقیم بر جامعه‌ی الان ایران گذاشت. اما متاسفانه ایرانیان چندان علاقه‌ای به این دوره‌ی بس مهم در تاریخ ایران ندارند و عموما در آغاز تاریخ ایران و عصر کوروش کبیر و داریوش هخامنشی گذشته‌ی خود را جستجو می‌کنند. با این اوصاف جای تعجب نیست که به جز چند نام کلیدی و مهم، چیزی از مشروطه ندانیم.

بی بی مریم بختیاری

اما سردار بی‌بی مریم بختیاری که بود و چه کرد؟ او دختر حسینقلی خان ایلخانی، خواهر علیقلی خان سردار اسعد و همسر ضرغام‌السلطنه بختیاری بود. سردار اسعد بختیاری از جمله بزرگان مشروطه بود. بی‌بی مریم بختیاری از زنان تحصیل‌کرده و روشنفکر عصر خود بود و به طرفداری از حقوق زنان و آزادی‌خواهانِ جنبش مشروطه برخاست. وی به دلیل زندگی ایلیاتی در فنون تیراندازی و سوارکاری ماهر بود و چون همسر و جانشینِ خان بود عده‌ای سوار در اختیار داشت و در مواقع ضروری به یاری مشروطه‌خواهان می‌پرداخت. بی‌بی مریم یکی از شخصیت‌های مشهور ضداستعماری و ضد استبدادی عصر خود و از مشوقین سردار اسعد برای حمله به تهران و پایان دادن به استبداد بود.

بی بی مریم بختیاری

بی‌بی مریم در سال ۱۲۵۳ شمسی در یکی از خانواده‌های اصیل بختیاری به دنیا آمد. در ۹ سالگی پدرش توسط ظل‌السلطان حاکم اصفهان و به دستور ناصرالدین‌شاه به قتل رسید. او از همان دوران طعم تلخ ظلم و استبداد را چشید. در نوجوانی علی‌رغم میل باطنی‌اش تن به ازدواج داد؛ اما لحظه‌ای از آزادی‌خواهی‌اش دست نکشید. او که تمام  محرومیت‌ها و محدودیت‌های زنان را تا مغز استخوان دریافته بود، آرام آرام شروع به حق‌طلبی برای زنان کرد. از نظر او اولین قدم برای رسیدن زنان به حقوقشان، آگاهی بود. وی در خاطراتش می‌نویسد: «تمام بدبختی‌های ما از خودمان است زیرا که نه علم داریم و نه حقوق خود را می‌دانیم و اگر هم بدانستیم که برای چه خلق شدیم البته در اطراف حقوق خود جانفشانی‌ها می‌کردیم. ما حالا فکر می‌کنیم فقط برای رفع شهوت مردها خلق شده‌ایم. ما می‌توانستیم برای حقوق انسانی خود به تمام ملل عالم تظلم بکنیم و حقوق خود را برقرار کنیم زیرا که امروز قرن بیستم می‌باشد و به اصطلاح فرنگی‌ها عصر طلایی. امروز زن‌های اروپایی در تمام اداره‌جات دولتی و ملتی مقام بزرگی را دارا می‌باشند، کرسی وکالت را اشغال نموده‌اند اما ما زن‌های ایرانی ابدا از عالم انسانیت خارجیم...»

بی بی مریم بختیاری

آتش مشروطه‌طلبی بالا می‌گیرد و شعله‌هایش در تمام ایران پراکنده می‌شود. بی‌بی مریم، برادرش، سردار اسعد را به فتح تهران بر‌می‌انگیزد و خود نیز از پی او مخفیانه عازم تهران می‌شود. او گروهی از تفنگداران بختیاری را با خود می‌برد و پس از رسیدن به تهران در میانه‌ی نبرد، روی پشت‌بام خانه‌ای مشرف به بهارستان سنگر می‌گیرد و وارد نبرد می‌شود. اما شرکت داشتن در فتح تهران و قیام مشروطه آخرین دلاوری او نیست. زمانی که در جنگ جهانی اول انگلیسی‌ها وارد جنوب ایران می‌شوند، با مقاومت روبرو می‌شوند. از رئیس‌علی لواری به عنوان قهرمان این نبردها و مقاومت در برابر انگلیسی‌ها بسیار یاد می‌شود اما بی‌مهری تاریخ است که از رشادت بی‌بی مریم چندان چیزی شنیده نمی‌شود. بی‌بی مریم هم با نیروهایش در مقابل انگلیس‌ها دلاورانه جنگید. او به هر وسیله‌ای که می‌توانست به ایران و ایرانیان در راه مبارزه با استبداد و استعمار یاری می‌رساند. روزی در تهران دوشادوش مشروطه‌خواهان تفنگ به دست گرفت، روزگاری در کنار رئیس‌علی دلواری در تنگستان جنگید و روزی دیگر هم خانه‌اش پناهگاه آرادی‌خواهان بود. دکتر محمد مصدق هم زمانی که در سال ۱۲۹۹ توسط سید ضیا از حکومت فارس عزل شد و تحت تعقیب قرار گرفت، مدتی را در خانه‌ی بی‌بی مریم گذراند.

بی بی مریم بختیاری

بی‌بی مریم از زنانی است که تاریخ ایران باید به او افتخار کند. زنی که تنها آرزویش آزادی ایران و سربلندی ایرانیان بود. این بانوی بزرگ سرانجام در سال ۱۳۱۶ در اصفهان دیده از جهان فرو بست و در همان‌جا نیز به خاک سپرده شد. 

منبع:

شما باید وارد شوید تا بتوانید پاسخ دهید.

نظرات (۳۹)
آزاده
۱۹:۳۵ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۹

تحسین برانگیز است

Rapel
Rapel
۱۲:۰۶ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۴

مطلب خاصی بود

Maryam_86
Maryam_86
۱۵:۴۷ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۲

روحش شاد باشه و الگویی باشه واسه همه ما

آناهیتا
۱۵:۰۴ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۲

جالب بود ممنون

saeedeh12
saeedeh12
۰۸:۵۷ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۲

متشکرم