زنان نامدار تاریخ/ مه‌لقا ملاح، مادر محیط زیست ایران

مه‌لقا ملاح را مادر محیط زیست ایران می‌نامند. او که هم‌اکنون ۱۰۰ ساله‌است، بیشتر عمر خود را صرف محافظت از محیط زیست و مبارزه با آلودگی آن کرده است. او موسس جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست و همچنین از موسسان سازمان حفاظت از محیط زیست ایران است.
زنان نامدار تاریخ/ مه‌لقا ملاح، مادر محیط زیست ایران

هرگاه صحبت از زنان تاثیرگذار و زنان مهم و مشهور می‌شود، ناخواسته به یاد زنانی که سال‌ها پیش می‌زیسته‌اند و در شرایط سخت و نابرابر توانسته‌اند خود را در جامعه‌ی مردانه تثبیت کنند می‌افتیم. از هنرمندان زن دوره‌ی رنسانس گرفته تا زنان علم مانند ماری کوری. اما در این مطلب از سری مطالب زنان نامدار تاریخ می‌خواهیم به شخصیت مهمی در جامعه‌ی ایران بپردازیم که هنوز در میان ماست؛ با بنیتا همراه باشید تا نگاهی به زندگی بانو مه‌لقا ملاح مادر محیط زیست ایران داشته باشیم.

مادر محیط زیست ایران

مه‌لقا ملاح در کاروانسرای بین‌راهی، زمانی که خانواده‌اش عازم سفر به مشهد بودند به دنیا آمد. پدر او آقا بزرگ ملاح، به دلیل داشتن مقام دولتی مجبور به سفر در شهرهای مختلف ایران بود. از این روی مه‌لقا در شهرهای مختلفی چون مشهد، قوچان، دامغان، همدان و کرمانشاه تحصیل کرد. مه‌لقا نوه‌ی دختری بی‌بی استرآبادی است که در مطلبی تحت عنوان بی‌بی استرآبادی موسس نخستین دبستان دخترانه ایران به زندگی و روزگار او به عنوان یکی از زنان تاثیرگذار تاریخ معاصر ایرن پرداختیم. مه‌لقا در سال ۱۲۹۶ به‌دنیا آمد و چندی پیش هم تولد ۱۰۰ سالگیش را در تهران جشن گرفت. مه‌لقا وارد دانشگاه تهران شد و فلسفه، جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی خواند. دکترای علوم اجتماعی‌اش را هم از سوربن فرانسه گرفت و بعد از بازگشت به ایران در کتابخانه‌ی دانشگاه تهران مشغول به فعالیت شد و مدتی هم رئیس کتابخانه‌ی مطالعات روانشناسی بود. اما زندگی و فعالیت اصلی او بعد از بازنشستگی آغازشد؛ زمانی که خود را وقف محیط زیست ایران کرد.

ملاح در سال ۱۳۵۰ در بنیان‌گذاری «سازمان حفاظت محیط زیست ایران» مشارکت داشت و در سال ۱۳۷۲ هم موسس «جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست» بود. از این روی او نامی آشنا در میان حامیان و فعالان محیط زیست است. او زمانی که بالای ۷۰ سال سن داشت، توانست مجوز رسمی برای جمعیت تازه تاسیسش را در سال ۱۳۷۴ از وزارت کشور دریافت کند. فعالیت او در این جمعیت از سال ۷۲ شروع شده بود و از شیوه‌های مختلفی برای اطلاع رسانی استفاده می‌کرد. در اولین بروشوری که او منتشر کرد، چنین نوشته شده بود: «سیاره‌‌ی خاکی ما، زمین، این اسطوره‌‌ی حرکت و پویایی برای سلامت و بقای خود نیازمند حمایت دست‌های توانگر ماست. بیایید برای زمینی سبز و آسمانی آبی هم‌پیمان شویم.»

مادر محیط زیست ایران

مه‌لقا در ۱۷ سالگی با حسین ابوالحسنی که تقریبا ۳ سال از او کوچکتر بود ازدواج کرد. ابوالحسنی در آموزش و پرورش کار می‌کرد و انگلیسی تدریس می‌کرد. پس از بازنشستگی به ترجمه‌ی کتاب روی آورد و در تمام دورانی که ملاح به فعالیت‌های زیست‌محیطی مشغول بود، دوشادوش ملاح گام برمی‌داشت و در مجله‌ی «جهان گل» مقالاتی با موضوع جهان هستی، طبیعت و انرژی می‌نوشت. حسین ابوالحسنی، یار و همراه همیشگی مه‌لقا، در سال ۱۳۸۸ درگذشت. او وصیت کرده بود تا در مراسم یادبودش، تنها درختی کاشته شود. مه‌لقا نیز این وصیت را عملی کرد.

این زن و شوهر مجله‌ای نیز به نام فریاد زمین انتشار دادند و در آن از مردم می‌خواستند که یاد بگیرند فریادهای طبیعت را بشنوند زیرا این فریاد‌ها نقشی اساسی در زندگیشان دارد. آن‌ها دست روی مسائلی مثل تغییر آب و هوا، آب شدن یخ‌ها، نابودی منابع طبیعی، فقر و گرسنگی، جمعیت بیش از ظرفیت کره زمین و بیابان‌زایی می‌گذاشتند و این‌ها را بزرگ‌ترین هشدار برای مردم می‌دانستند. مه‌لقا و همسرش بهترین راه برای انعکاس و ترویج این هشدار را آموزش جوانان می‌دانستند. آن‌ها بر این باور بودند که ما به‌ دلیل ناآگاهی و درک نادرست از محیط‌ زیست، در نابودی آن خصمانه کوشیده‌ایم و محیط ‌زیست خود را چنان آلوده‌ایم که گاه نفس کشیدن در آن دشوار شده است. (امری که ما امروزه شاهد آن هستیم.)

ملاح رنج‌های زیادی برای آگاه‌سازی در مورد محیط زیست کشید. خودش می‌گوید ۱۰ سال زمان برد تا دوستان و اطرافیانش را متوجه اهمیت حفظ محیط زیست کند و آن‌ها را با خود همراه سازد.

مه لقا ملاح

مه‌لقا ملاح سبک شخصی خاصی برای مصرف و خرید کردن دارد و به شیوه‌ای اصولی به حفظ محیط زیست در زندگی شخصی‌اش می‌پردازد. بیش از نیم قرن است که کسی ندیده از منزلشان زباله‌ی‌ «‌تر» بیرون گذاشته شود. او و همسرش زباله‌های تر را در گودالی در حیاط منزلشان می‌ریزند تا تبدیل به کود شده و پای درختان بریزند. آ‌ن‌ها به جای آب معدنی از آب جوشیده و سرد شده‌ سماور استفاده می‌کنند تا حداقل یک بطری پلاستیکی کمتر وارد طبیعت شود. اجناسی را که ظروف و بسته‌بند‌‌ی‌شان قابل بازگشت به طبیعت نیست، نمی‌خرند. هرگز از نایلون استفاده نمی‌کنند. به جای دستمال کاغذی از دستمال پارچه‌ای استفاده می‌کنند. به عقیده‌‌ی او چنین رفتاری حتی در زندگی شهری و آپارتمان‌نشینی امروز نیز شدنی است. این‌ها فقط بخش کوچکی از تلاش‌های فردی و شخصی او و همسرش برای حفظ محیط زیست است. او حتی امروز هم که ۱۰۰ ساله شده فعالیتش در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی را برای حفظ محیط زیست ادامه می‌دهد و انگیزه‌بخش فعالان محیط زیست کشورمان و مورد مهر و عشق آن‌هاست.

مادر محیط زیست ایران

 مه‌لقا ملاح به پاس خدمات ارزنده و دیرینه‌اش در عرصه‌‌ی دفاع از محیط زیست از سوی گروه‌ها و نهادهای گوناگون داخلی و بین‌المللی مورد قدردانی قرار گرفته است. از جمله در سال ۱۳۹۰، «کمیته‌ بین‌المللی نجات پاسارگاد» که هرساله به چهره‌های شناخته‌ شده در عرصه‌های گوناگون جایزه اهدا می‌کند، ملاح را به عنوان بهترین شخصیت سال در رشته‌ی محیط زیست و میراث طبیعی برگزید. همچنین در جشنی که همسر حسن روحانی رئیس جمهوری ایران، برای «بزرگداشت مقام زن» در سال ۱۳۹۳ در تالار حافظیه کاخ سعدآباد برگزار کرد، از ملاح قدردانی شد. 

اگر دوست دارید با یکی از زنان موفق هم نسلمان هم آشنا شوید اینجا را بخوانید.

منبع:

شما باید وارد شوید تا بتوانید پاسخ دهید.

نظرات (۳۷)
pedram28
pedram28
۱۹:۱۶ - ۱۳۹۶/۰۶/۲۷

ممنون

hosein_moghri
hosein_moghri
۱۱:۳۸ - ۱۳۹۶/۰۶/۰۶

خدا حفظش کنه

الهام
۱۸:۱۳ - ۱۳۹۶/۰۶/۰۱

عالی بود....

اردلان
۱۸:۱۲ - ۱۳۹۶/۰۶/۰۱

چقد خوبه که خانمهای مسلمان اینقد موفقن....

آزاده
۱۸:۱۱ - ۱۳۹۶/۰۶/۰۱

احسنت خانم مه لقا....