مشکلات خواب : هراس شبانه

یکی از مشکلات خواب که اغلب افراد با آن مواجه هستند، دیدن کابوس‌های شبانه است. به نظر شما چگونه باید با همچین اختلالی مقابله کرد؟ با ما همراه باشید تا شما را با این اختلال بیشتر آشنا کنیم.
مشکلات خواب : هراس شبانه

هراس شبانه به عنوان گونه‌ای از اختلالات مانند کابوس‌ها یا وحشت‌های شبانه در هنگام خواب شناخته می‌شود. هراس شبانه نوعی از اختلال خواب است که همراه با احساس ترس یا وحشت و هراس اتفاق می افتد و به طور معمول در ساعت‌های ۳ یا ۴ شب رخ می‌دهد. هراس شبانه در زمان وقوع همراه با حرکت سریع چشم و بی خوابی است. این اختلال به طور معمول در طول دوره‌ای به نام موج دلتا اتفاق می افتد. موج دلتا نوعی از امواج مغزی است که با الکتروانسفالوگرام ثبت می‌شود و به عنوان مرحله‌ای آرام از خواب تلقی می‌گردد که به طور معمول در مراحل ابتدایی یا به عبارتی در نیمه اولیه چرخه خواب رخ می‌دهد.

آزمایش‌های الکتروانسفالوگرام نشان می‌دهند که افراد در نیمه اولیه چرخه خواب بیشتر مستعد هراس شبانه هستند. البته قابل ذکر است که هراس شبانه حتی ممکن است در طول یک چرت زدن ساده روزانه نیز اتفاق بیفتد که این موضوع خود نیازمند مراقبت‌های متفاوتی است.

2.jpg

 ریشه کابوس‌های شبانه و هراس از شب را می‌توان از دوران باستان و سال‌ها دورتر جستجو کرد. گرچه در آن برهه از تاریخ قطعاً تشخیص هراس شبانه با حرکت سریع چشم غیر ممکن به نظر می‌رسد و طبیعتاً برای ثبت امواج مغزی راهی وجود نداشته است. کابوس‌های شبانه یا به عبارتی هراس شبانه (همان رویاهای ترسناک که باعث ایجاد ترس می‌گردد) در دوران کودکی نیز نسبتاً شایع است. در نتایجی که از آزمایشی در انجمن روانپزشکی کودک و نوجوان در آمریکا به دست آمد، شیوع ۱ تا ۶ درصدی کابوس‌های شبانه را در کودکان نشان داد. این در حالی است که در این آزمایش، کابوس‌ها کمتر از ۱ درصد سهم بزرگسالان بوده است. هراس شبانه (کابوس‌های شبانه) در کودکان بین سنین ۳ تا ۱۲ سالگی اتفاق می افتد و به طور معمول در دوران بلوغ افراد از بین می‌رود. در بزرگسالان اغلب بین سنین ۲۰ تا ۳۰ سالگی اتفاق می افتد. شدت و تکرار رخ دادن کابوس‌های شبانه در میان افراد متفاوت است، به گونه‌ای که هراس شبانه یا همان کابوس شبانه می‌تواند در چند شب متوالی یا حتی در طول یک شب نیز اتفاق بیافتد. نباید فراموش کرد که در این وضعیت، دربرخی افراد ممکن است هراس شبانه با دیگر اختلالات خوابی مانند خواب پریشی که خود نوعی نابهنجاری خواب است، اشتباه گرفته شود.

 

علائم و نشانه‌ها

از ویژگی‌های عمومی هراس شبانه، وحشت‌زدگی یا حمله و هراس است که از نوع اختلالات اضطرابی است. در هنگام حمله‌های شبانه (هراس شبانه) افراد معمولاً از خواب می‌پرند، در حالی که چشمانشان از ترس کاملاً باز است. در این حالت که با فریاد و جیغ همراه است افراد معمولاً عرق می‌کنند، تنفسشان سریع و ضربان قلبشان تندتر می‌شود (این ویژگی‌ها از نشانه‌های اتونوم نیز است). در برخی موارد نیز ممکن است افراد فعالیت‌های حرکتی پیچیده‌تری مثل صدمه زدن به اندام خود، مشت زدن و غیره داشته باشند. این طبیعی است که افراد برای محافظت از خود دست به هر تلاشی می‌زنند، اما گاهی ممکن است ناخواسته و نه از روی اختیار و کنترل کامل روانی به خود نیز آسیب برسانند؛ بنابراین ممکن است افراد مبتلا به این اختلال، هنگامی که با ترس از خواب بیدار می‌شوند به خود آسیب برسانند و حتی ممکن است در خواب راه بروند که این اتفاق علاوه بر اینکه ویژگی مشترک اغلب افراد مبتلاست، به نوبه خود باعث به دردسر انداختن دیگران نیز خواهد شد. در کودکان مبتلا، بین کابوس‌های شبانه و آسیب شناسی روانی آنها هیچ ارتباطی وجود ندارد، اما در بزرگسالان مبتلا به اختلالات شبانه، کابوس‌های شبانه ارتباط نزدیکی با آشفتگی روانی آنها دارد (منظور از اختلالات روانی بیشتر مسائل و مشکلات و سردرگمی‌های روزانه است). برای مثال، در افراد مبتلا به اختلالات استرسی، به طور ویژه اختلالات استرسی پس از ضایعه روانی امکان افزایش کابوس‌های شبانه بسیار زیاد است. در اختلالات دیگری مانند اختلالات اضطرابی فراگیر نیز این موضوع صدق می‌کند. منظور دقیق‌تر از اختلالات استرسی پس از وقوع ضایعه را می‌توان اختلال تنش زا پس از وقوع حادثه‌ای مانند تهدید به مرگ یا یک تصادف وحشتناک توصیف کرد. در مورد اختلالات اضطرابی فراگیر نیز باید گفت که از نوع اختلالات اضطرابی است که به صورت نگرانی بیش از اندازه و نامعقول در مورد اتفاقات و فعالیت‌های روزمره توصیف کرد. نباید فراموش کرد که کابوس‌های شبانه می‌تواند عوارضی مانند اختلالات شخصیتی اسکیزویید به همراه داشته باشد. اختلال شخصیتی اسکیزویید در مورد افرادی مطرح می‌گردد که الگوی اغلب یا همیشگی زندگیشان انزوای اجتماعی است. برخی از علائم افسردگی و اضطراب در افرادی که از کابوس‌ها یا هراس شبانه رنج می‌برند، افزایش می‌یابد. قند خون پایین از ویژگی‌های مشترک در هر دو گروه کودکان و بزرگسالان مبتلا به هراس شبانه است. از دیگر ضایعاتی که در ارتباط با این اختلال می‌توان نام برد ضایعات یا مشکلات در مورد تالاموس و ساقه مغزی است. در این افراد ترس و اضطراب در ارتباط نزدیک با هراس یا کابوس‌های شبانه هستند. راه رفتن در خواب نمونه‌ای دیگر در مورد ارتباط اختلالات شبانه با ضایعات رفتاری و مغزی است.

 

کودکان

هراس شبانه (کابوس‌ها) در کودکان معمولاً بین سنین ۳ تا ۱۲ سال اتفاق می افتد که در ۳.۵ سالگی اوج این اختلالات شبانه است. طبق نتایج به دست آمده از آزمایشات مختلف، ۱.۶ درصد از کودکان کابوس‌های شبانه (هراس شبانه) را تجربه می‌کنند. اختلال هراس شبانه در هر دو گروه دخترها و پسرها به طور یکسان اتفاق می افتد. در هر دو مورد نیز این اختلال پس از دوران بلوغ از بین می‌رود. نیمی از کودکان مبتلا به اختلالات شبانه نیاز به حمایت پدر و مادر و معرفی به یک پزشک متخصص دارند، چرا که در غیر این صورت اختلالات شبانه مانند کابوس‌ها می‌تواند باعث ایجاد یک الگوی رفتاری غلط و مشکل آفرین برای کودکان شود. در کودکان کمتر از سن ۳.۵ سال اوج اختلالات مثل کابوس‌های شبانه، می‌تواند یک دوره در هر هفته باشد. در کودکان بالاتر از سن ۳.۵ حداقل دو دوره در هر ماه است.

 

بزرگسالان

3.jpg

کابوس‌ها یا هراس‌های شبانه در تمامی محدوده‌های سنی بزرگسالان گزارش شده است. علائم کابوس‌های شبانه در نوجوانان و بزرگسالان مشابه اما در درمان کمی و کیفی متفاوت هستند. اختلالات شبانه به ویژه هراس یا کابوس‌ها در بزرگسالان می‌تواند هر شب اتفاق بیافتد، به خصوص در افراد مبتلا به استرس و اضطراب شدت آن نیز بیشتر است. در بزرگسالان بر خلاف کودکان درمان سریع‌تر و با کیفیت بهتری جواب می‌دهد. در بزرگسالان شواهدی از ارتباط بین کابوس‌های شبانه و هیپوگلیسمی وجود دارد. هیپوگلیسمی به قند خون پایین‌تر از ۶۰ گفته می‌شود. لازم به ذکر است که در بزرگسالان و به مقدار خیلی کمتر در کودکان هنگامی که هراس شبانه یا کابوس اتفاق می افتد، فرد مبتلا از خواب بیدار شده و فریاد می زند، آشفته شده و عرق می‌کند. فرد در آن زمان قادر به تشخیص و کنترل رفتار خود نیست. تشخیص و پیشگیری اختلالات شبانه در بزرگسالان می‌تواند به وسیله MRI بررسی و کنترل شود.

 

علت‌ها

شواهدی موجود است که ممکن است در کابوس‌ها، هراس‌ها و دیگر اختلالات شبانه مانند خواب پریشی دلائل و ریشه‌های مادرزادی وجود داشته باشد. اغلب افراد به این امر صحت گذاشته‌اند که اعضای خانواده آنها در گذشته به اختلالات شبانه مانند راه رفتن در خواب یا خواب پریشی مبتلا بوده‌اند. در برخی از مطالعات افزایش ۱۰ برابری شیوع کابوس‌های شبانه در بستگان درجه اول بیولوژیکی فرد گزارش شده است. داده‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهد که نداشتن خواب کافی و تب، احتمال وقوع کابوس‌های شبانه را افزایش می‌دهد. عواملی دیگر مانند آسم شبانه، ریفلاکس معده و مصرف داروهای اعصاب می‌تواند موجب افزایش اختلالات شبانه به ویژه هراس‌ها و کابوس‌های شبانه شود. در ضمن، بزرگسالان بر خلاف کودکان زیر ۱۲ سال اغلب تصاویری را از حمله‌ها و کابوس‌های شبانه به یاد می‌آورند که در پاره‌ای از مواقع بسیار دقیق آنها روایت می‌کنند. رژیم بد غذایی و کیفیت نامناسب خواب نیز می‌تواند موجب تشدید اختلالات شبانه شود. این علائم در کودکان و بزرگسالان یکسان است اما پاسخ و کیفیت درمان در بزرگسالان زودتر و بهتر اتفاق می افتد.

4.jpg

معیارهای تشخیص

۱- دوره‌هایی که فرد به طور ناگهانی از خواب بیدار می‌شود که از آنها به عنوان دوره‌های عود یاد می‌شود.

۲- تجربه‌های فردی ترس و نشانه‌های تحریک اتونوم حاد، افزایش ضربان قلب، تنفس سنگین و افزایش تعریق.

۳- فرد نمی‌تواند ساکت و آرام باشد و دلواپسی یا آشفتگی او را آزار می‌دهد.

۴- فرد توانایی به یاد آوردن رویاهای خود را ندارد.

۵- وحشت و هراس شبانه باعث پریشانی فرد می‌شود و ممکن است باعث ایجاد اخلال در عملکرد فرد شود.

 

درمان

5.jpg

۱- در اغلب کودکان هراس شبانه در دوران بلوغ و گاهی زودتر از آن فروکش کرده و نیازمند درمان نخواهد بود.

۲- روان درمانی و مشاوره در بسیاری از افراد مبتلا به هراس شبانه مفید است. برخی از شواهد نشان می‌دهد که کابوس‌های شبانه (هراس) می‌تواند به دلیل عادات نابجای خواب و کمبود آن باشد. در مواردی و با توصیه پزشک می‌توان از داروهایی مانند بنزودیازپین ها مانند دیازپام و یا داروهای ضد افسردگی استفاده کرد. البته استفاده از دارو در موارد حاد توصیه می‌شود.

می‌توانید سری هم به «مقدار خواب کافی برای هر فرد در روز چقدر است؟» بزنید.

منبع: webmd  - sleepeducation

شما باید وارد شوید تا بتوانید پاسخ دهید.

نظرات (۵۵)
آناهیتا
۰۹:۱۲ - ۱۳۹۶/۰۶/۲۷

مفید بود ممنون

hedaiat
hedaiat
۱۵:۲۹ - ۱۳۹۶/۰۶/۱۷

فقط در کودکی داشتم

آناهیتا
۱۷:۰۱ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۵

ممنون

آیدا
۱۱:۴۵ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۳

مرسی بابت مقاله جال شما سپاس

آزاده
۱۱:۴۵ - ۱۳۹۶/۰۵/۲۳

جالب بود